 Work for refugees, Van Gateway naar Werk voor Vluchtelingen
|
Op donderdag 16 december jl. vond in het Bibliotheektheater te Rotterdam het internationale symposium
Work for Refugees plaats ter
afsluiting van het Europese samenwerkingsproject Integration through Training and Employment. Bij de bijeenkomst die georganiseerd was door
de Nederlandse deelnemers, waren ook de transnationale partners uit Finland, Griekenland en Ierland aanwezig.
Wethouder H. Meijer sprak het welkomstwoord. Staatssecretaris J. Cohen van Justitie was helaas verhinderd. In zijn plaats hield Han van Gelder een betoog over 'De positie van vluchtelingen in Nederland'. Vervolgens gaf Van Gelder een korte toelichting op het Gateway project. Gateway is het project dat de Nederlandse participanten aan het EG-project hebben opgezet en dat is uitgemond in Werk voor Vluchtelingen.
|
De aanvraag voor het Gateway project werd in maart 1997 ingediend en het heeft lang geduurd totdat het akkoord binnenkwam (januari 1998). In mei 1998 kon het Gateway project echt van start gaan. In september 1998 vond een presentatie van de plannen plaats. In juni 1999 werd begonnen met de voorbereiding van het uitzendbureau Werk voor Vluchtelingen. Dit uitzendbureau verzorgde de uitvoering van Gateway en zal ook na afloop van het project blijven bestaan. In november 1999 is begonnen met inpassing in de Rotterdamse structuur gericht op verbetering van de werkgelegenheid.
Internationale partners
Eén van de voorwaarden voor deelname aan het Integra project was het zoeken van internationale partners. Het project is opgezet naar voorbeeld van het Europese project Gateway waarin voor vluchtelingen taalstages worden georganiseerd. Er was contact en uitwisseling van ervaringen met organisaties die in Ierland, Finland en Griekenland soortgelijke projecten hebben opgezet.
Gebruik maken van bestaande infrastructuur
In de aanvraag voor het project was opgenomen dat men Gateway tot een structurele voorziening wilde maken: een uitzendbureau 'Werk voor Vluchtelingen' met eigen producten, zoals onder meer werkstages. Een belangrijk uitgangspunt bij het opzetten van het project was dat: 'om een goede structurele plaats te verkrijgen je goed moet samenwerken met bestaande infrastructuur. Dus met bestaande instellingen zoals Regionaal Bureau Arbeidsvoorziening (RBA), ROC's, VluchtelingenWerk, de Dienst Sociale Zaken van de gemeente.' Dit is gebeurd en heeft zijn resultaat opgeleverd. Het uitzendbureau Werk voor Vluchtelingen blijft samenwerken met die partners.
Principes Gateway
Van Gelder noemde enkele principes van Gateway:
'De kloof van niets naar werk blijft moeilijk. Maatwerk is nog altijd niet aanwezig. Dus vluchtelingen hebben een steuntje nodig, maar zij moeten ook op hun eigen verantwoordelijkheid aangesproken worden. Het is een gegeven dat taal en werkcultuur niet vanzelf komen. Dat moet je jezelf eigen maken. In Gateway kregen vluchtelingen de kans om die omgangstaal en vaktaal te leren. In 1998 en 1999 namen in het kader van dit project zo'n 100 mensen deel aan werkstages, opleidingen en cursussen.
Opzet Gateway
De opzet van Gateway is als volgt:
- 3 maanden werkstage bij een bedrijf of organisatie voor vier dagen in de week;
- 8 weken werktaal oefening in gebruikstaal en vaktaal voor 1 dag per week;
- 4 weken arbeidsmarktoriëntatie voor 1 dag per week.
Het doel van Gateway is: het vinden van betaald werk voor alle vluchtelingen die via Gateway stage lopen. Na het voltooien van de stage is men door de werkervaring bij een Nederlands bedrijf, de taalles en de arbeidsmarkttraining, beter in staat betaald werk te vinden. In sommige gevallen leidt de stage direct tot een arbeidsplaats al dan niet in de gesubsidieerde sfeer. Er zijn inmiddels 20 mensen aan het werk door bemiddeling van Gateway. Maar wel hebben nog meer mensen hebben in vervolg op de werkstage werk gevonden: dat is gebeurd door eigen inspanning. En er komen inmiddels zelfs werkgevers uit eigen beweging naar Werk voor Vluchtelingen.
De werkwijze
Gateway helpt bij het zoeken naar de werkstage, biedt begeleiding tijdens de werkstage en verzorgt bemiddeling, c.q. overdracht aan het einde van de werkstage.
Dat gebeurt onder meer door:
- intake en werving stages door intercedenten;
- cursus tijdens de stage;
- bemiddeling of overdracht.
Gateway biedt ook na afloop van de stage nog begeleiding bij het zoeken naar betaald werk. De contacten met arbeidsbureaus, uitzendbureaus en werkgevers worden ingezet om vluchtelingen die aan Gateway hebben deelgenomen aan werk te helpen.
Wat Gateway bijzonder maakt
Vluchtelingen werken voor vluchtelingen: drie voormalige vluchtelingen werken er als intercedent. De aanpak bij Gateway is zakelijk: bij Gateway gaat het om de cursus, de stage, het werk. Voor andersoortige individuele problemen moeten vluchtelingen elders aankloppen. Gateway staat puur voor dienstverlening richting arbeidsmarkt.
Overzicht van de deelnemers
- circa 220 mensen hebben een intake gehad;
- omstreeks 100 mensen hebben deelgenomen aan stages, opleidingen en cursus;
- er zijn inmiddels 20 mensen aan het werk - WIW of anders;
- er is een bestand van circa 50 direct bemiddelbare mensen.
Ervaringen met werken met vluchtelingen
- Tijdens de asielprocedure en door de hulpcultuur raken de mensen hun eigen initiatief kwijt en weten de weg niet meer te vinden;
- Mensen durven geen risico's meer aan. Dit wordt ingegeven door de zorgcultuur. Mensen zijn bijvoorbeeld bang om hun uitkering stop te zetten voor een baan die over drie maanden misschien weer afloopt. Ze zijn bang die uitkering dan kwijt te raken. Ze zijn vaak moeilijk te overtuigen dat het 'o.k.' is, want veel mensen zijn hun vertouwen in de autoriteiten kwijtgeraakt.
- Op de laagste tree beginnen is niet leuk;
- Vluchtelingen leren graag: honger naar kennis en werk;
- Er zijn echte verschillen tussen vluchtelingengroepen. Er zijn werkattitude verschillen. Maar ook is de afstand tot de arbeidsmarkt voor de ene groep groter dan voor de andere. Bijvoorbeeld: voor Somaliërs is de afstand tot de arbeidsmarkt veel groter dan voor mensen uit voormalig Joegoslavië.
Ervaringen met het samenwerken met organisaties
- Het samenwerken met andere organisaties blijkt nog helemaal niet zo vanzelfsprekend. Dat komt door belangen verschillen en door financiële verschillen. Zo is de samenwerking met het Regionale Bureau Arbeidsvoorziening nu pas op gang gekomen.
- Samenwerken kost veel tijd. En de behoeften zijn pas langzaam duidelijk geworden.
- Valkuilen zijn: gewoonten, routines, spreekwoorden en vanzelfsprekendheden.
Ervaringen met werkgevers
- Werkgevers verwarren vluchtelingen nogal eens met asielzoekers;
- Onbekend maakt onbemind. Er lijkt een rangorde te bestaan binnen het geheel van de migranten (inclusief vluchtelingen). Migranten die qua taal en cultuur dichtbij de Nederlandse samenleving staan, staan ook dichterbij de arbeidsmarkt. Bijvoorbeeld: Surinamers en Antillianen staan dichtbij;
- Het ontdekken van capaciteiten gaat niet vanzelf.
Nog een half jaar verder
Het project mag nog een half jaar verder. En het product Gateway (werkstage met taal) blijft bestaan.
- Werk voor Vluchtelingen levert het product Gateway in opdracht van RBA.
- En door de met Gateway opgebouwde specifieke kennis en ervaringen zal Werk voor Vluchtelingen blijven uitzenden.
Tot slot merkte van Gelder op dat het heel belangrijk is en blijft dat er een kader voor vluchtelingen is waarin zij hun ervaringen op de arbeidsmarkt kunnen bespreken.
|
