In dit eindrapport komen de volgende zaken aan bod:

• Transnational Partnership;
• Een beschrijving van de projecten in de afzonderlijke landen: Griekenland, Ierland, Finland en Nederland.
• De nationale producten die deze projecten hebben opgeleverd.
• De transnationale producten die het Integra project heeft opgeleverd. Eén van die resultaten is de Guide for Refugees to the Labour Market die begin 2000 klaar zal zijn.

Plenaire eindsessie
Tot slot gaf Annelies Quispel, opleidingscoördinator van Gateway een demonstratie van het Multimedia Programma Werken in Nederland

Multimedia Programma Werken in Nederland
Het Multimedia Programma Werken in Nederland is een van de producten voortgekomen uit het Nederlandse Gateway. Annelies Quispel, opleidingscoördinator van Gateway gaf een demonstratie van deze multimediale cursus voor zelfstandig werkende vluchtelingen. Bij het ontwikkelen van de cursus is gebruikt gemaakt van de ervaringen die Quispel c.s. heeft opgedaan bij de Cursus V&A (Vluchtelingen en Arbeid?).

Ervaringen
Quispel gaf een overzicht van die ervaringen:

De doelgroep vluchtelingen is divers
'Ondanks alle inspanningen die tijdens het inburgeringsprogramma worden gedaan zijn er aan het eind van dat traject nog steeds grote verschillen. Er is verschil qua inhoud, in taalbeheersing, per vaardigheid (de een kan niet goed lezen maar wel goed spreken, de ander goed schrijven maar niet goed spreken etc.) en qua studievaardigheid.'

Wat blijkt nou in de praktijk belangrijk?
'Allereerst de inhoud. Maar ook de uitspraak: als je heel goed de Nederlandse taal beheerst maar je hebt geen goede uitspraak, dan kom je niet goed over. Vaak krijgen vluchtelingen met een slechte uitspraak het advies nog maar eens wat beter Nederlands te leren. Maar dan moet je wel zorgen dat ze niet aan de grammatica gaan werken, maar juist heel specifiek aan die uitspraak. Er is een verschil tussen actief en passief taalgebruik. Je moet als docent zorgen dat de cursisten echt durven te spreken. De grote diversiteit in de groepen vraag ook om differentiatie bij de aanpak. Dit alles stelt hoge eisen aan de docenten en aan de cursisten. Het lotgenoten contact, ofwel het uitwisselingen van ervaringen met vluchtelingen onder elkaar is heel belangrijk en waardevol.'

Overige ervaringen
'De meeste deelnemers aan de cursus waren erg leergierig, maar je kunt toch ook angst voelen onder de deelnemers. Ze vinden het moeilijk onderaan te beginnen (maar dat vindt iedereen). Ze vinden het moeilijk de zekerheid van de verzorging los te laten en de onbekende jungle in te stappen. Sommige cultuurverschillen worden als bedreigend ervaren: voor sommige mannen is het een bedreigend idee dat ze een vrouw als superieur kunnen krijgen.'

Valkuilen voor vluchtelingen
'Er blijven altijd zogenaamde valkuilen voor vluchtelingen. Ze moeten zich de terminologie en taalroutines van de werkvloer eigen maken. Dat kost tijd. Vluchtelingen hebben moeite met het afzeggen van afspraken. Dat betekent vaak een moeilijk telefonisch gesprek voor hen, daarom gaan ze het uitstellen. Soms zeggen ze het uiteindelijk helemaal niet af en dan wordt het helemaal moeilijk. Sommige vluchtelingen zijn niet zo gewend aan al dat Nederlandse 'gezellige' sociale gedoe. Ze willen soms even alleen zijn in de pauze dat wordt door Nederlanders dan vaak al snel als a-sociaal gedrag bestempeld. Ook is na het werk naar de kroeg gaan met collega's voor sommige vluchtelingen, mede vanwege het alcoholgebruik, niet zo vanzelfsprekend. Maar tijdens dit soort informele samenkomsten wordt juist heel veel besproken dat belangrijk is om te weten.

Inventarisatie
Een inventarisatie van bestaand lesmateriaal wees uit dat er heel veel NT2 lesmateriaal is inmiddels. Maar er is geen lesmateriaal dat zich specifiek richt op toeleiding naar werk. En er is nog weinig materiaal voor zelfstandig leren. Aan beide is wel grote behoefte.

Geen woordenboek meer nodig
Voor het multimedia lesprogramma wordt gebruik gemaakt van de teksten uit de lessen Taal en Arbeidsmarktoriëntatie. Want de inhoud hiervan heeft zich bewezen. Er wordt gewerkt met de Delftse methode. Het programma zal uiteindelijk in acht talen beschikbaar zijn. Het programma kan direct Nederlandse teksten omzetten in een andere taal en vice versa. Dit bespaart cursisten enorm veel opzoekwerk in het woordenboek tijdens het leren. In de praktijk bleek dat opzoeken in het woordenboek een grote belasting is voor cursisten. Tijdens het leren wordt je werk direct nagekeken als je dat wilt. Voor de meeste mensen werkt dat directe effect motiverend.

Zelfstandig leren met de computer maar wel met begeleiding
Het uitgangspunt is zelfstandig leren met de computer. Maar het is gebleken dat zelfstandig leren alleen effectief is als:

• er begeleiding is bij de opdrachten;
• ook in een groep gewerkt wordt;
• en als er controle en toetsing plaatsvindt.

De multimediale cursus Werken in Nederland levert de inhoud en het gereedschap hiervoor aan deelnemers en aan docenten. Het uitgangspunt is dat men al doende een taal leert. En het programma is dan ook zo opgezet dat je elke taalvaardigheid kunt oefenen: lezen, luisteren etc. Bij het werken met de computer moet worden aangetekend dat de computer wel handig is maar niet heilig. Het geeft wel ook status dat je met de computer werkt en leren omgaan met de computer is ook een belangrijke vaardigheid voor later op de werkvloer.

Met Werken in Nederland meer kennis van de arbeidsmarkt en meer kans op de arbeidsmarkt
Het multimedia programma Werken in Nederland:

• voorziet in een lacune;
• sluit aan op inburgering;
• leidt tot een hoger niveau van taalbeheersing;
• geeft cursisten meer zelfvertrouwen en dus een betere uitstraling

En vooral ook:

• het geeft meer kennis van de arbeidsmarkt en dus ook meer kans op die arbeidsmarkt.