Voor een goede informatievoorziening is het van belang dat gemeenten tijdig afspraken maken met de uitvoeringsinstanties. Gemeenten zijn namelijk zelf verantwoordelijk voor het inrichten, registreren en bijhouden van de klantdossiers.

In tegenstelling tot wat in de regeling staat moeten gemeenten alleen op het einde van de regeling een accountantsverklaring inleveren. Om problemen op het gebied van de registratie op het einde van de regeling te voorkomen, is het raadzaam al in een vroeg stadium goede afspraken te maken met de accountant. Nadat de monitor helemaal is ingevuld, kan hij electronisch worden verstuurd. Dit gebeurt door het invoeren van de pincode die aan het college van B&W is verstuurd. Daarna dient de gemeente de fysieke gewaarmerkte monitor te sturen aan het Cfi. Het Ministerie zal het resultaat terugkoppelen naar de gemeenten.

Mochten er bij het invullen van de monitor problemen optreden dan kunnen gemeenten contact opnemen met de helpdesk inburgering (079 3234000). Voor technische worden de gemeenten doorgeschakeld naar de helpdesk van de bouwer van de monitor.

Vragen uit de zaal
Namens het Ministerie van Justitie zijn Ben Groenendijk, Martien Dijkstra, Carsten Herstel, Amer Kunovac en Rob Schepens aanwezig om vragen te beantwoorden.

Kunnen jullie aangeven wanneer alles uiterlijk geregeld dient te zijn?

• Op Prinsjesdag zal het Kabinet zijn plannen nader toelichten. Met betrekking tot de nieuwe wetgeving is nog onduidelijk wat de invoeringsdatum zal zijn. In ieder geval staat wel vast dat de bezuinigingen vanaf 1 januari 2004 zullen worden doorgevoerd.

Krijgt de nieuwe Wet Inburgering Nederlanders een  verplichtend karakter voor oudkomers?

• We weten nog niet precies hoe de nieuwe regeling eruit gaat zien. De vraag is in hoeverre je oudkomers kunt verplichten. Dat geldt met name voor de huidige doelgroep van opvoeders. Zeker is dat op basis van het HLA oudkomers met een uitkering die het Nederlands nog onvoldoende beheersen, verplicht zullen zijn om een inburgeringsexamen te halen. Een andere vraag is hoe oudkomers worden bereikt. Al deze vragen vereisen een politieke afweging.

Hoe maak je nieuwkomers duidelijk wat inburgering inhoudt en wat van ze wordt verwacht?

• Belangrijk is dat duidelijk is welke eisen Nederland stelt aan inburgering. Als je naar de Verenigde Staten gaat weet iedereen dat je voor binnenkomst een Greencard nodig hebt. Zoiets zullen we naar verwachting ook in Nederland realiseren.

Heeft de regeling inburgering oudkomers een structureel karakter?

• Afgezien van de bezuiniging is er de komende jaren geld beschikbaar voor de inburgering van oudkomers. De huidige oudkomersregelingen zijn weliswaar tijdelijk van aard, maar zoals het er nu voorstaat zal de nieuwe Wet Inburgering Nederland ook de inburgering van oudkomers regelen.

Hoe wordt de  inburgering in het land van herkomst precies vorm gegeven?

• De precieze invulling is nog niet bekend. De verwachting is dat Nederland niet in alle landen van herkomst inburgeringscursussen zal organiseren. Wel is de voorwaarde voor toelating in Nederland dat in het buitenland een toets wordt afgelegd en gehaald.

Moeten zowel gezinsvormers als herenigers kunnen aantonen dat ze het basisniveau Nederlands aankunnen?

• Vermoedelijk zal een onderscheid worden gemaakt tussen gezinsvormers en herenigers. Voor herenigers kunnen de opgeworpen drempels waarschijnlijk minder hoog zijn dan voor gezinsvormers. De toetsing aan het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM) is daarbij natuurlijk relevant. Wat de uitkomst van die toetsing zal zijn en hoe de vormgeving van inburgering in het buitenland wordt, is nog niet bekend. 19 juni jongstleden hebben we het rapport "Haalbaarheidsstudie inburgering in het land van herkomst" naar de Tweede Kamer gestuurd. De conclusie van het rapport is: er kan veel maar het kost ook veel.

Gaat het inburgeringsexamen ook voor opvoeders gelden?

• De inburgering van opvoeders is maatschappelijk gezien niet onbelangrijk, maar het is de vraag of opvoeders ook een inburgeringsexamen moeten afleggen en halen. Zoals eerder vermeld worden oudkomers met een uitkering in ieder geval wel geacht het examen af te leggen en te halen.

Beschikken uitkeringsgerechtigden wel over voldoende middelen om hun inburgeringscursus zelf te betalen?

• Er loopt een onderzoek naar eventuele kredietsfaciliteiten om hiervoor zonodig een voorziening te treffen.

Wordt de profieltoets afgeschaft als het inburgeringsexamen er komt?

• Dat weten we nog niet. In ieder geval worden er een toets voor het buitenland en een inburgeringsexamen voor in Nederland ontwikkeld. Het maken van toetsen en examens kost veel tijd, in hoeverre nog gebruik gemaakt wordt van de profieltoets is niet duidelijk.

Kunnen ook analfabeten deel nemen aan het inburgeringsexamen?

• Bij het maken van de politieke keuzes in de komende maanden en bij het opstellen van het inburgeringsexamen, wordt rekening gehouden met de situatie van analfabeten.

Kunnen aan oudkomers verplichtingen worden opgelegd?

• De verplichting volgens het HLA is voor oudkomers die het Nederlands onvoldoende beheersen en een uitkering ontvangen het afleggen en volgen van het inburgeringsexamen. Over eventuele sanctionering van die verplichting bestaat nog geen duidelijkheid.

We hebben een probleem met de looptijd van de regeling. Over het algemeen levert een inburgeringstraject pas na 3 of 4 jaar echt resultaat op. Hoe staat dit in verband met de afrekening?

• De regeling inburgering oudkomers heeft een looptijd tot juli 2005. Per jaar zullen we kijken hoeveel mensen aan het traject begonnen zijn en hoeveel het traject hebben afgerond.

Als we nu de monitor invullen, hebben we allemaal nullen. Wat zijn hiervan de gevolgen en wat houdt een nul precies in?

• Een nul betekent  nog niets gestart . Als uw voorbeeld voor een groot aantal gemeenten geldt, zal het ministerie naar verwachting actie ondernemen in de richting van die gemeenten. De afrekening vindt in juli 2005 plaats. Wat dat betreft heeft u dus nog een inhaalkans en loopt u nu nog geen financieel risico. Er moet echter wel versnelling komen in uw beleid, want uiteindelijk wordt u wel degelijk afgerekend.

Stel we hebben 32 projecten aangemeld en we hebben hier ook daadwerkelijk in geïnvesteerd. Uiteindelijk komen deze projecten niet van de grond. Hoe gaan we met de gemaakte kosten om?

• We gaan uit van vaste kosten voor de regeling. Stoppen met de regeling, betekent dat u ook de bijdrage voor de vaste kosten moet terugbetalen. Reeds gemaakte kosten bij het opstarten van het project, komen dan ook voor rekening van de gemeente.

We hebben contact gehad met onze accountant maar hij wist nog van niets, hoe kan dit?

• Gemeenten moeten zelf contact opnemen de accountant. Neem hem bij de hand en leidt hem door de procedure heen. Doe het echter wel tijdig, zo voorkom je problemen aan het einde van de rit.

Kan de monitor alleen electronisch worden verzonden?

• De monitor wordt zowel elektronisch als fysiek verzonden (zie ook handleiding van de monitor).

We zijn een samenwerkingsverband aangegaan, moeten we de monitor nu vanuit het verband de monitor invullen of per gemeenten apart?

• Het samenwerkingsverband wijst een contactpersoon aan. Deze krijgt alle informatie toegezonden en draagt zorg voor het verzenden van de monitor. Voor elke deelnemende gemeente binnen een samenwerkingsverband wordt één monitor ingevuld.

Laurette Spoelman
Het inburgeringsbeleid is volop in beweging en roept belangrijke vragen op. Zo heeft de overheid flink aan de weg getimmerd. Ook is er bij gemeenten veel gebeurd, met name met betrekking tot de regierol. Dat regievoeren niet altijd even makkelijk is, bleek uit het invetariserende onderzoek dat we de afgelopen maanden onder de G42 gemeenten hebben gedaan naar de knelpunten, die gemeenten ervaren bij de uitvoering van het inburgeringsbeleid.

In het Hoofdlijnenakkoord staat dat respect en tolerantie essentieel zijn voor de samenhang in onze samenleving. Iedereen die zich in Nederland vestigt, moet actief aan de samenleving deelnemen.

De regie ligt daarbij bij de inburgeraar zelf. Hij bepaalt zelf wat hij wil, maar hij moet er ook zelf voor betalen. We zeggen wel  wie betaalt, bepaalt .

Inburgeraars verschillen van elkaar. Zo zijn sommige inburgeraars gehuwd en andere niet. Hebben sommige inburgeraars kinderen en zijn andere alleen. Weer andere inburgeraars hebben een universitaire opleiding genoten of zijn juist analfabeet. Al deze verschillen zijn van invloed op de samenstelling van het inburgeringstraject.

Regievoeren vraagt om een sterke sturing vanuit gemeenten. Voor actieve begeleiding konden gemeenten coaches aanvragen bij onze voorganger, de (beruchte) Taskforce. De Taskforce bestaat echter sinds begin dit jaar niet meer. Nu heet het de Front Office Inburgering en wij zullen gedurende een periode van twee jaar een deel van het werk van de Taskforce voortzetten.

De Frontoffice Inburgering fungeert als een intermediair tussen rijksoverheid en gemeenten en zal vraaggestuurd werken. Wij adviseren, begeleiden en geven aan hoe het beleid eruit zal komen te zien.

We hebben daarbij een heleboel middelen ter ondersteuning in huis, zo hebben we een telefoondienst, geven we workshops, stellen we nieuwsberichten op en we hebben een eigen website www.integratie.net.

De Frontoffice wordt gerund door een bescheiden team bestaande uit: Coos de Jong, Gina Jongma, Joke Ruppert, Sanne Borst en Laurette Spoelman.

Coos de Jong/Gina Jongma (Frontoffice Inburgering) en Mirella van der Heide (Justitie/DCIM/Cluster Inburgering)
Het doel van de workshops was gemeenten in de gelegenheid te stellen onderlinge ervaringen uit te wisselen over de invulling van de Regeling Inburgering Oudkomers.

Voorafgaand aan de workshops konden gemeenten op whiteboards aangeven op welke onderwerpen (bepaling van de klantgroepen, samenwerkingspartners, bepaling trajectinhoud, werving en selectie, trajectbegeleiding, prestatie-indicatoren & inkoop en randvoorwaarden) ze knelpunten ondervinden en voor welke onderwerpen ze reeds oplossingen hebben bedacht. Op basis van de scores op de whiteboards werd vervolgens in de workshops de balans opgemaakt. De onderwerpen met de hoogste scores (veel knelpunten) werden besproken.

In de workshops zijn alle onderwerpen in meerdere of mindere mate aan bod gekomen. Het aantal knelpunten was daarbij groter dan het aantal oplossingen. Dit had mede te maken met het feit dat veel gemeenten nog niet of nauwelijks waren gestart met de regeling.

Hierna volgt per (besproken) onderwerp een overzicht van de knelpunten en oplossingen waar gemeenten zoal tegenaan liepen. Bij een aantal onderwerpen is tevens de reactie van de Frontoffice Inburgering en het Ministerie van Justitie vermeld.

Beleidsmatig hebben we de zaken al redelijk op orde. Nu gaat het erom afspraken te maken met de ketenpartners. Een interessante vraag hierbij is hoe je trajecten openbaar moet aanbesteden.

• Een belangrijk probleem bij openbaar aanbesteden is vaak, hoe ga ik het aanpakken? Vaak zijn bij de afdeling Sociale Zaken voorbeelden beschikbaar over inkoop bij reïntegratiebedrijven (www.stimulansz.nl). Ook is veel informatie verkrijgbaar via het Kennisnet Integratiebeleid en Etnische Minderheden (KIEM) en kunnen ervaringen worden uitgewisseld met gemeenten, die al ervaring hebben met aanbesteding en inkoop, zoals; het samenwerkingsverband Kop van Noord-Holland. Al deze ervaringen zullen op de website www.integratie.nl worden gezet.
• Daarbij hoeft aanbesteden niet nadelig te zijn. Zo kun je bij het aanbesteden meerdere offertes laten opmaken die je allemaal met elkaar kunt vergelijken. Op deze manier kun je zelf bepalen welke aanvraag het beste past bij de te volgen beleidsstrategie.

Waar ligt voor gemeenten de grens om Openbaar dan wel Europees aan te besteden?

• Voor Openbare aanbestedingen is er wettelijk niets geregeld, hier gelden de gemeentelijke verordeningen. Met betrekking tot Europees aanbesteden is er voor (taal)onderwijs geen verplichting. Als op dit gebied wel Europees wordt aanbesteed volstaat een melding bij de Europese Commissie. Boven de 200 000 euro (dit is minus de taalcomponent) liggen de zaken anders. Hierover hebben gemeenten onlangs informatie over ontvangen.

In de nieuwe wet Werk en Bijstand is de verplichting tot het aangaan van aanbestedingstrajecten opgenomen. Hoe staat dit in relatie tot de oudkomerstrajecten?

• Er wordt vanuit gegaan dat dit elkaar niet bijt. Dit punt zal echter nog worden uitgezocht (na behandeling van de nieuwe wet in de Kamer) en zonodig teruggekoppeld.

Na afschaffing van de gedwongen winkelnering bij ROC s, zijn wij bij andere organisaties gaan shoppen. We kwamen toen tot de ontdekking dat het ROC toch het scherpst is geprijsd. Opvallend is ook dat na het aanbesteden, de dienstverlening vanuit het ROC beter is geworden.

Wij zitten met het probleem dat er vanwege de jarenlange gedwongen winkelnering bij ROC s, te weinig (lokale) aanbieders zijn.

• Als er een tekort aan aanbieders is op lokaal niveau kun je ook landelijk aanbesteden.

Wij hebben bestekken bekeken van reïntegratietrajecten en op basis hiervan hebben we een bestek opgesteld voor oudkomerstrajecten. In het bestek is duidelijk weergegeven wat gemeenten van de aanbieders verwachten. De gemeente Bussum heeft aan de verwachtingen nog weegfactoren gekoppeld en op basis hiervan een keuze gemaakt.

Wij hebben met het ROC productafspraken gemaakt over de te leveren prestaties. Vervolgens hebben we een pilot opgezet met een kleine groep, waarvan de kans van slagen redelijk groot was. Dit had tot gevolg dat we aan het einde van de rit geld overhielden. Dit geld gaan we nu gebruiken voor een groep met een groter risico.

Wij hebben het risico volledig bij het ROC neergelegd. Vooraf betalen we 30% van de te maken kosten en na afloop, als het traject succesvol is doorlopen, betalen we de overige 70%.

Voor ons duale traject  taal in werk hebben we gekozen voor de groep oudkomers met taalniveau drie. Met deze groep proberen we een zo hoog mogelijk rendement te halen. Dit rendement kunnen we later weer inzetten op andere trajecten.

Wij heffen geen sancties op het doorlopen van een traject maar zorgen juist voor beloningen. Oudkomers geven we een kans, vergooien ze hem, dan krijgen ze voorlopig geen nieuwe kans meer. Oudkomers die de cursus wel succesvol doorlopen, worden beloond met kleine presentjes. Zo mogen de opvoeders het voorleesboekje dat op de cursus is gebruikt, mee naar huis nemen. Met de Voor- en Vroegschoolse Opvang (VVE) hebben we afgesproken dat aan de kinderen van de opvoeders uit hetzelfde boekje als aan de opvoeders wordt voorgelezen. Op deze manier sla je twee vliegen in één klap. Eenmaal thuis kunnen opvoeder en kind het boekje nog eens samen doorlezen.

Onze buurgemeente Heerlen heeft een sanctie voor verzuimen ingesteld. Verzuimers mogen de komende twee jaar niet meer deelnemen aan de cursus. Een oorzaak voor verzuim kan zijn dat vrouwen de cursus niet mogen bijwonen van hun man. Een oplossing hiervoor is de echtgenoot een contract te laten tekenen waarin hij akkoord gaat met het feit dat zijn vrouw een inburgeringscursus volgt en ook afmaakt.

Wij gaan bij het verzuimbeleid nog een stap verder. Verzuimers mogen bij ons nooit meer deelnemen aan een cursus.

• Gemeenten kunnen ook een buddy-systeem introduceren. Als je partner niet komt, moet je hem bellen en vragen wat de reden voor zijn afwezigheid is. Verder is sanctiebeleid een sluitstuk. Uitval moet al in een eerder stadium worden voorkomen. Dit kan bereikt worden door goede randvoorwaarden te creëren.

Probeer het aanbod zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de groep deelnemers. Daarbij werkt een enthousiaste teamleider ook stimulerend.

Wij hebben een sanctiebeleid volgens de wet Boete. Oudkomers hebben zich vrijwillig opgegeven en een overeenkomst getekend die rechtsgeldig is.

Uitval en verzuim voorkom je door middel van goede trajectbegeleiding. Daarnaast krijgt de deelnemer een bonus als het traject is afgerond.

Kinderopvang moet geen speciaal duaal traject zijn, maar behoort één geïntegreerd traject te zijn. Als de kinderen op school zitten of opgevangen worden door de kinderopvang, dan hebben moeders hun handen vrij om lessen te volgen. Vinden de cursussen dan ook nog eens op de school van hun kinderen plaats, dan komt dit ook nog eens de participatie op school ten goede.

We zitten met het probleem dat de dagopvang niet met alles en iedereen rekening kan houden, daar is fysiek gewoon onvoldoende ruimte voor. Ook beschikken we over onvoldoende capaciteit voor gastouderopvang.

• We begrijpen dat de koppeling Voor- en Vroegschoolse opvang (VVE) en Wet Educatie Beroepsonderwijs (WEB) soms moeilijk is. Met name het onderbrengen van de 0-2 jarigen levert problemen op, zij gaan nog niet naar de peuterspeelzaal. Een oplossing zou kunnen zijn het persoons gebonden budget. Uit dit budget kan bijvoorbeeld de buurvrouw worden betaald die zo aardig is om even op de kinderen te passen, terwijl de moeder naar Nederlandse les gaat. Ook kan er gebruik worden gemaakt van gastouders. De contracten voor gastouders lopen dan via de kinderopvang.

Met betrekking tot ons duale traject gericht op werk, hebben we afgesproken dat de oudkomers die een eigen bedrijf willen opzetten, zelf hun kinderopvang regelen. Voor oudkomers die in loondienst werken, hebben we wel kinderopvang geregeld. We voorzien echter problemen met betrekking tot de wet Basisvoorziening Kinderopvang (WBK) die waarschijnlijk per 1 januari 2005 in werking zal treden. In deze wet zijn oudkomers niet opgenomen en krijgen gemeenten alle kosten voor hun rekening.

• De Wet Basisvoorziening Kinderopvang (WBK) is nog slechts een wetsvoorstel. Dit betekent dat de Kamer zich er nog over moet buigen en de inhoud nog kan worden aangepast. Op 26 juni 2003 heeft in de Tweede Kamer nog een algemeen overleg over het wetsvoorstel plaatsgevonden. De plenaire behandeling vindt later plaats.
• Verder is het zo dat wanneer er een Wet Inburgering komt waarin ook oudkomers verplicht worden in te burgeren, oudkomers ook een plaats in de WBK moeten krijgen.

Wij hebben een traject opgesteld voor opvoeders met kinderen in de leeftijd van nul tot vier jaar. Terwijl de opvoeders les krijgen, worden de kinderen opgevangen door allochtone vrijwilligers in een duaal traject. Op deze manier sla je drie vliegen in één klap.

In Alphen aan den Rijn zitten we met het probleem van onvoldoende accommodatie. De plekken die we hebben voldoen niet aan de eisen voor kinderopvang. Hoe gaan we hiermee om?

Onze gemeente heeft bijvoorbeeld een timmerman ingehuurd om een aantal ruimten aan te passen aan de vastgestelde eisen. Tevens maken we gebruik van de gebouwen voor de naschoolse opvang.

Onze gemeente is bezig met het ontwikkelen van een opvoederstraject, waarbij de moeders zelf, als vrijwilliger, één dag per week meedraaien in de kinderopvang.

Hoe krijgen we opleiders en deelnemers op dezelfde plek? De afstanden binnen onze gemeente zijn erg groot.

Bij ons lag het cursuslokaal van het ROC iets buiten Culemborg. Hierdoor haakten veel deelnemers voortijdig af. Uiteindelijk hebben we de zaken omgedraaid. Nu komt de docent naar de leerlingen toe in plaats van de leerlingen naar de docent.

Het is wel een prijzige oplossing maar wij hebben ervoor gekozen uit eigen zak voor alle deelnemers een strippenkaart te kopen. Op deze manier kan iedereen naar de cursus komen.

We zijn op dit moment bezig met een duaal traject gericht op opvoeders. We blijven hierbij dicht bij huis. Zo kijken we met betrekking tot de begeleiding naar het ROC, voor andere zaken richten we ons tot de GGD. Door met beide organisaties goede, contractuele afspraken te maken, kunnen we ze hier later op aanspreken.

Bij de bepaling van de trajectinhoud liepen we tegen een aantal problemen aan, zoals; op welk moment bouw je opvoedingsondersteuning in, waar richt je je op en wanneer betrek je er andere organisaties bij?

• Het Ministerie heeft niet precies omschreven wat duaal is en wat niet. Bespreek dit van tevoren goed met de accountant. Voordeel van een duaal traject is dat het geld nu uit meerdere potjes kan komen, dus niet alleen uit het potje voor bijvoorbeeld NT2 onderwijs. Ga vervolgens op zoek naar partners, welke organisaties zijn er gespecialiseerd in taal en ga met ze overleggen wat je doel is en wat je wilt bereiken. De gemeente Gouda werkt al langer met opvoedingstrajecten. Hun ervaringen staan beschreven op www.taskforce-inburgering.nl