International
Vanaf 1 april 2004 moeten nieuwkomers in Vlaanderen verplicht inburgeren. Marokkaanse vrouwen die een genaturaliseerde Belg huwen, hoeven niet op les. Vrijwel elke niet EU-burger die in Vlaanderen zicht heeft op permanent verblijf, moet vanaf vandaag een inburgeringslrajcct volgen. Een cursus maatschappijleer, lessen Nederlandse taal en een oriëntatie op de arbeidsmarkt behoren tot de vaste ingrediënten.
'Nieuwkomers konden zich vrijwillig melden voor inburgering', zegt Birgit Vanden Bempt van het Antwerpse onthaalbureau Project Integratie Nieuwkomers Antwerpen (PINA). 'Nu móeten ze dus naar ons komen.' Ze krijgen ze bij inschrijving in de gemeente een in veertien talen beschikbare folder mee en dienen zich binnen drie maanden bij een van de Onthaalbureaus voor Nieuwkomers te melden. Vervolgens krijgen ze naast het onthaalbureau te maken met de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding (VDAB) en met de Huizen van het Nederlands, Die drie instellingen gaan nauwer samenwerken. 'We streven naar één loket voor het gehele inburgeringstraject', zegt Carl Callewaert, vanuit de VDAB in Brussel betrokken bij hel interdepartementaal projectteam inburgering. 'De doorstroom moet zo snel mogelijk gaan. Men moet binnen een jaar het hele programma hebben afgerond.' Maar daar wringt, zeker in een stad als Antwerpen, de schoen voor de taallessen.
'Er zijn te weinig leslokalen, waardoor wc een wachtlijst van tweeduizend mensen hebben', zegt de Antwerpse schepen (wethouder) Chantal Schepens van Samenlevingsopbouw. Laaggeschoolden anderstaligen. Zij moeten in Antwerpen soms acht maanden wachten op de taalcurus. 'Soms wordt de indruk gewekt dat veel anderstaligen geen zin hebben om Nederlands te leren, of dat ze snel afhaken. Wij hebben andere ervaringen en de lange wachtlijst bevestigt dat.' Antwerpen telde afgelopen najaar 12.559 ingeschrevenen voor een cursus Nederlands. De Centra voor Volwassenenonderwijs hebben wél genoeg capaciteit nu de lessen verplicht worden - op jaarbasis is er plek voor negenduizend cursisten die een basismodule Nederlands volgen. Om de toestroom aan inburgeraars in toom te houden, wordt een onderscheid gemaakt tussen laag- en hoogopgeleiden. De eerste groep moet het volledige programma doorlopen. De maatschappijlessen zijn in de eigen taal en er is 180 uur Nederlandse les voorzien. De hoger opgeleiden krijgt slechts 120 uur taalles met daarin inbegrepen enkele Nederlandstalige lessen maatschappelijke oriëntatie. Ze worden geacht zich verder zelf te kunnen redden. 'We denken dat eenderde van onze doelgroep een volledig traject zal moeten volgen op basis van een test over het scholingsniveau', zegt Vanden Bempt bij onthaalbureau PINA. 'Tweederde zal direct doorstromen naar werk, beroepsopleiding en de verkorte Nederlandse les.' Wie toch het hele traject wil doorlopen, heeft daar evenwel recht op. Dat maakt de totale toestroom moeilijk in te schatten, zegt Carl Callewaert van de VDAB. 'Maar ik geloof niet up voorhand in die verhalen dat het een chaos wordt.' Wat de betrokken instellingen vooral zorgen baart, is dat hun taken verzwaren zonder dat de Vlaamse overheid vooralsnog met extra geld over de brug komt. 'Vorig jaar hebben we achthonderd mensen begeleid die op vrijwillige basis naar ons kwamen', zegt Vanden Bempt van PINA. 'Door het verplichte karakter verwachten we een verdrievoudiging.' Kritiek is er vooral op de vrijstellingen voor bepaalde groepen nieuwkomers, zoals 65-plussers, langdurig zieken, gehandicapten en allochtone vrouwen die vanwege gezinshereniging met een genaturaliseerde Belg trouwen. In de Belgisch Limburg bestaat de groep nieuwkomers zelfs voor 80 procent uit Marokkaanse 'importbruiden'. Het is een grote fout hen vrijstelling te verlenen, meent het Vlaams parlementslid Chokri Mahassine van de socialistische regeringspartij SP.A. 'We hebben de inburgering net verplicht uit vrees dat die vrouwen anders uit de boot zouden vallen', bekritiseerde ze eerder het inburgeringsdecreet. De ervaring is dat de Marokkaanse vrouwen vaak geen toestemming krijgen van hun man voor de vrijwillige inburgering. Mahassinc: 'Terwijl die lessen essentieel zijn voor hun participatie in de samenleving.'
Bron: Volkskrant, 1 april 2004
