VluchtelingenWerk en Maatschappelijke Begeleiding

VluchtelingenWerk verzorgt al jaren de persoonlijke begeleiding van asielzoekers en vluchtelingen. Voordat de Win vorig jaar in werking trad had VluchtelingenWerk dus al ruime ervaring opgedaan met persoonlijke begeleiding. Maatschappelijke Begeleiding wordt in de Win als verplicht onderdeel genoemd. Maar er wordt verder nauwelijks op de inhoud van dit onderdeel ingegaan. In de Memorie van Toelichting bij het wetsvoorstel inburgering nieuwkomers wordt Maatschappelijke Begeleiding als volgt omschreven:
'Maatschappelijke Begeleiding is een vorm van hulp en informatie (aan nieuwkomers) om in de lokale gemeenschap te kunnen participeren en deel te kunnen nemen aan sociaal-culturele activiteiten. De informatie kan parallel lopen en aanvullend zijn op de informatie die via het onderdeel van het educatief programma maatschappijoriëntatie wordt gegeven.'

De Memorie van Toelichting noemt Maatschappelijke Begeleiding verder:
'Een praktijkgericht onderdeel van het inburgeringsprogramma, waarbij vrijwilligers en diverse algemene en specifieke instellingen een belangrijke rol spelen. In feite vormt deze begeleiding een schakel tussen de nieuwkomer en de lokale bevolking en biedt zij hem persoonlijke begeleiding en aandacht'

Programma Maatschappelijke Begeleiding door Vluchtelingenwerk
Aangezien het onderdeel Maatschappelijke Begeleiding zo summier beschreven is in de Win, was het het afgelopen jaar nogal eens onduidelijk wat men hieronder precies moest verstaan. De persoonlijke begeleiding van asielzoekers en vluchtelingen die VluchtelingenWerk al jarenlang verzorgt wordt door de overheid genoemd als een mogelijke invulling van het onderdeel Maatschappelijke Begeleiding. De Maatschappelijke Begeleiding die VluchtelingenWerk op vele plaatsen in het land biedt, wordt voornamelijk gegeven door vrijwilligers. Hun programma is niet gestandaardiseerd: de uitvoeringspraktijk verschilt omdat de benadering individueel is. Er is wel een VluchtelingenWerk methodiek. Die methodiek wordt plaatselijk doorgegeven door inwerkprogramma's voor nieuwe vrijwilligers en regionaal en landelijk door trainingen van Bureau Opleiding en Training en door schriftelijke informatie (bijv. Compact, Handboek Maatschappelijke Ondersteuning en Maatschappij-Oriëntatie).

Het theoretisch kader van Forum
In mei 1998 heeft FORUM van het ministerie van VWS de opdracht gekregen een concrete invulling en aanpak te geven aan Maatschappelijke Begeleiding. FORUM heeft dit aangepakt door bij verschillende gemeenten en een aantal referenten te informeren naar plannen en ideeën voor Maatschappelijke Begeleidingsactiviteiten. Ook werd de gemeenten gevraagd om op een aantal discussiepunten te reageren. De bevindingen zijn vastgelegd in het boekje Maatschappelijke Begeleiding in inburgeringsprogramma's, Inburgeren is maatwerk. Dit boekje is vooral een theoretisch kader.

De rol van VluchtelingenWerk binnen het inburgeringsproces en haar visie op Maatschappelijke Begeleiding
De Maatschappelijke Begeleiding die door VluchtelingenWerk geboden wordt beslaat een langere periode en ook de taken die VluchtelingenWerk zich hierbij stelt zijn wat breder dan in de Win (bijvoorbeeld ook belangenbehartiging). In een tweetal notities en een tweetal artikelen, waarnaar u hieronder kunt doorklikken of wordt doorverwezen, heeft VluchtelingenWerk haar visie op de aanpak (en inhoud) van Maatschappelijke Begeleiding in relatie tot de Win aangegeven.
In antwoord op enkele vragen van de inburgernet redactie gaf VluchtelingenWerk haar rol binnen het inburgeringsproces en haar visie op Maatschappelijke Begeleiding als volgt weer:

Uitvoering van zowel Trajectbegeleiding als Maatschappelijke Begeleiding door VluchtelingenWerk& .
Een derde van de VluchtelingenWerkgroepen in het land doet ook de Trajectbegeleiding. Die begeleiding verschilt niet essentieel van de trajectbegeleiding door andere organisaties. VluchtelingenWerk heeft wel al jarenlange ervaring met de vluchtelingenproblematiek en het werken met vluchtelingen en dat kan een voordeel zijn. Daarnaast zijn veel vluchtelingen al vanuit de opvangcentra bekend met VluchtelingenWerk hetgeen vertrouwen wekt. Vluchtelingenwerk is verder een onafhankelijke organisatie, dat wil zeggen geen uitkerende instantie of instantie die sancties oplegt. Dat kan voor de samenwerking met de cliënten een voordeel zijn. Maar een organisatie die zowel de trajectbegeleiding als de maatschappelijke begeleiding verzorgt, moet deze taken wel goed gescheiden houden.
Als een organisatie zowel de trajectbegeleiding als de Maatschappelijke Begeleiding doet kan dat ook een knelpunt zijn. Het is dan ook zaak om die twee gescheiden te houden. Een trajectbegeleider moet niet ook de Maatschappelijke Begeleiding doen. Er moeten ook goede afspraken zijn over uitwisseling van gegevens en over rapporteren bij ongeoorloofd verzuim.

Werken met vrijwilligers
VluchtelingenWerk werkt overwegend met vrijwilligers. De kwaliteit van het werk wordt gewaarborgd door de aangeboden deskundigheidsbevordering (trainingen, cursussen) en de ondersteuning door betaalde krachten. Vrijwillig betekent niet dat het werk niet professioneel gebeurt. Door te werken met vrijwilligers vergroot VluchtelingenWerk het draagvlak voor vluchtelingen en asielzoekers in de maatschappij. Verder zorgt het werken met vrijwilligers voor laagdrempeligheid. Extra aandachtspunt voor een vrijwilligersorganisatie is de continuïteit. VluchtelingenWerk besteedt veel aandacht aan de werving en selectie van vrijwilligers. De betaalde krachten in de diverse vluchtelingenwerkgroepen waarborgen de continuïteit.

Notities:

Maatschappelijke Begeleiding in relatie tot de WIN (maart 1999) en
Maatschappelijke Begeleiding in relatie tot de WIN, De visie van VluchtelingenWerk (Downloaden 41 kb.).
Hierin wordt onder meer ingegaan op de visie van Vluchtelingenwerk van wat Maatschappelijke Begeleiding inhoudt. Verder wordt aangegeven hoe aan deskundigheidsbevordering wordt gedaan en hoe de kwaliteit gewaarborgd blijft.
Verdere informatie over VluchtelingenWerk en Maatschappelijke Begeleiding:
Artikelen:
Handboek WIN: H 1.5 Maatschappelijke Begeleiding
Hierin wordt uitgelegd wat Maatschappelijke Begeleiding door Vluchtelingenwerk is.
Nieuwsbrief Inburgering Nieuwkomers: Vluchtelingenwerk zorgt al jaren voor Maatschappelijke Begeleiding.

Vereder naar: Maatschappelijke begeleiding in relatie tot de WIN