De praktijk

In deze rubriek is er ruimte voor publicaties van iedereen die zijn of haar ervaring in de uitvoering wil delen. InburgerNet biedt daarmee een platform voor de publicatie van producten of halfproducten, die de moeite waard kunnen zijn voor anderen. Aarzel niet en lever ons uw verslagen, formulieren, schema's en voorbeeldbrieven via het volgende adres: Opmerking formulier

Praktijkboek Inburgering en Maatschappelijke participatie

Begeleiding inburgeraars door studenten in Rotterdam

Den Haag, oudkomers

Drie nieuwkomers over hun ervaringen in Rotterdam

Milieuvriendelijk inburgeren in Gouda

Inburgeren in de regio Dordrecht

Deltaplan inburgering: Rotterdam wil af van vrijblijvende inburgering

Zorg en vreugde bij de roc's

Project "Samen Werken" in Emmen

Praktijk uit Amsterdam

en uit de Friese Wouden

Video inburgeren in Nederland

VluchtelingenWerk en Maatschappelijke Begeleiding

Maatschappelijke begeleiding in relatie tot de WIN
De visie van Vluchtelingen Werk

* Persoonlijke begeleiding voor de invoering van de Win
VluchtelingenWerk verzorgt al jarenlang de persoonlijke begeleiding van asielzoekers en vluchtelingen. We kunnen gerust stellen dat de 'persoonlijke begeleiding' door VluchtelingenWerk ten grondslag ligt aan de 'maatschappelijke begeleiding' in het inburgeringsbeleid; de overheid heeft het alleen anders benoemd. AI voor invoering van de Wet inburgering nieuwkomers (Win) voerde VluchtelingenWerk deze begeleiding uit: recent onder de vlag van het nieuwkomers- en inburgeringsbeleid en langer geleden in het kader van de stimulerings- en faciliteitenregeling voor de integratie van statushouders. In de informatie van de overheid wordt VluchtelingenWerk dan ook genoemd als één van de uitvoerders van maatschappelijke begeleiding: in de toelichting op het wetsvoorstel en ook recentelijk nog in de folder voor nieuwkomers over de Win.

Aanbod VluchtelingenWerk in de Win
Begeleiding omvat volgens VluchtelingenWerk een ruimere periode dan in de inburgering is voorzien. Voor veel vluchtelingen blijkt die periode in de praktijk te kort om na afloop zelfstandig te kunnen functioneren. VluchtelingenWerk kent tevens een bredere doelgroep dan alleen de nieuwkomers: onder andere asielzoekers, vvtv-ers, ama's, kinderen. Vandaar dat het zinvol is onderscheid te maken tussen maatschappelijke begeleiding van nieuwkomers in het kader van de Win en van asielzoekers en vluchtelingen in het algemeen. Deze activiteiten worden uit andere middelen dan de inburgeringsgelden gefinancierd. Daarnaast verzorgt VluchtelingenWerk de begeleiding in combinatie met belangenbehartiging en voorlichtingsactiviteiten. Dit vanuit de overtuiging dat begeleiden weinig zin heeft, als aan bepaalde vragen of problemen van nieuwkomers structurele oorzaken ten grondslag liggen. Niets aan de achterliggende oorzaken doen zou "dweilen met de kraan open" zijn. Integratie heeft te maken met zowel de opstelling van de nieuwkomer, als ook de toegankelijkheid van de samenleving. Dat neemt niet weg dat de begeleiding, die VluchtelingenWerk gedurende de inburgeringsfase biedt, naadloos in de inburgeringsprogramma's past. Door de Win zijn de vragen of problemen van vluchtelingen niet veranderd: de maatschappelijke begeleiding van VluchtelingenWerk, sluit daar nog altijd op aan.

De indruk is echter ontstaan dat het allemaal anders moet. Daar zijn een aantal oorzaken voor aan te wijzen: Voor het educatieve deel van de inburgering zijn eindtermen en toetsen ontwikkeld. Het idee is daardoor ontstaan dat vervolgens ook de maatschappelijke begeleiding gestandaardiseerd moet en kan worden. De wettelijke verplichting: gemeenten zijn onzeker of maatschappelijke begeleiding door VluchtelingenWerk (met vrijwilligers) wel aan de wettelijke vereisten voldoet, vooral in verband met kwaliteit en continuïteit. De algemeen heersende verzakelijking in de welzijnssector: betaling naar resultaat (outputfinanciering). 

Zoals gezegd de inhoud van de begeleiding verandert niet, alleen de context (Win) waarbinnen deze plaats vindt is veranderd. Sommige gemeenten vragen zich af of VluchtelingenWerk -met vrijwilligers- binnen die wettelijke context past. Zolang kwaliteit echter het uitgangspunt is, is het niet van belang of de begeleiding door een betaalde- of onbetaalde kracht wordt uitgevoerd. VluchtelingenWerk vindt wel dat vrijwilligers moeten worden ondersteund door betaalde krachten dit met het oog op de continuïteit. Binnen de context van de Win moet verantwoording worden afgelegd (rapportage) over wie welke vorm van begeleiding gekregen heeft en of de nieuwkomer zijn afspraken is nagekomen (verplichting). Mits het belang van de nieuwkomer niet uit het oog wordt verloren, kan dit alles de kwaliteit van het aanbod alleen maar ten goede komen. In het Uitvoeringsbesluit Inburgering staan minimale vereisten waaraan de rapportage van maatschappelijke begeleiding moet voldoen. Het GFO (gemeenschappelijk functioneel ontwerp), dat de registratie in het kader van de Win regelt, is nu nog niet beschikbaar. Naar verwachting zijn de gegevens van maatschappelijke begeleiding, waarover volgens het GFO moet worden gerapporteerd, summier en algemeen van aard.

De kwaliteit van de begeleiding wordt vergroot door: ondersteuning door betaalde krachten, bijvoorbeeld door werkbegeleiding ter plaatse, het werken vanuit een organisatorisch verband met de mogelijkheid tot interne consultatie, waarmee controle op het individuele handelen van begeleiders wordt gegarandeerd, zorgvuldig werven, selecteren en inwerken van nieuwe medewerkers, het werken volgens een door VluchtelingenWerk vastgestelde Gedragscode en met een klachtenregeling, een aanbod deskundigheidsbevordering en schriftelijke informatie.

Uitgangspunten
Kenmerken van de maatschappelijke begeleiding door VluchtelingenWerk zijn: planmatige aanpak: volgens een bepaalde methodiek, integraal: dat wil zeggen op alle maatschappelijke terreinen (huisvesting, gezondheid, werk, school kinderen, inkomen, vrije tijd, rechtspositie etc.), individueel maatwerk: het aanbod is afgestemd op de individuele behoefte van de vluchteling, laagdrempelig: door de inzet van vrijwilligers, respectvol: met en niet over de klant en gericht op het vergroten van de zelf redzaamheid, neutraal: ongeacht persoonlijke voor- of afkeuren (politiek, religie, persoonlijk e.d), binnen een organisatie: niet op persoonlijke titel, maar namens VluchtelingenWerk, in combinatie met belangenbehartiging en verbreding draagvlak (voorlichting), vanuit een vertrouwensrelatie: informatie niet doorgeven zonder toestemming, geen hulpverlening: samenwerken met en doorverwijzen naar reguliere, de begeleider vervult een signalering- en intermediairfunctie.
Terug naar: VluchtelingenWerk en Maatschappelijke Begeleiding