Het traject is een stapsgewijze informatiebron over alle onderdelen van inburgering. Daarbij is er voor gekozen om niet alleen het directe traject van inburgering te volgen maar ook aandacht te besteden aan de voorgeschiedenis en aan het vervolg.

Nieuwkomers zijn verplicht een inburgeringsprogramma te volgen zoals wordt vastgelegd in een gemeentelijke beschikking. Het belang van de verplichting tot deelname aan een inburgeringsprogramma is duidelijk te maken doordat het inburgeringsbeleid een belangrijke voorwaarde is voor het succesvol integreren in de Nederlandse samenleving.

De verplichting wordt vormgegeven door een beschikking die de gemeente afgeeft, met daarin de verplichtingen en rechten van beide partijen en de inhoud van het te volgen inburgeringsprogramma. Ook worden in de beschikking sancties opgenomen op het niet nakomen van de verplichting.

De verplichting is tweezijdig. Enerzijds verplicht de nieuwkomer zich tot het volgen van het inburgeringsprogramma, anderzijds is de gemeente verplicht om de nieuwkomer in staat te stellen het inburgeringsprogramma te volgen.

Doel van het verplichte inburgeringsprogramma

Als doelen voor het verplichte inburgeringsprogramma kunnen worden genoemd:
* Bevorderen van deelname door nieuwkomers aan inburgeringstrajecten
* Tegengaan van voortijdige uitval van deelnemers uit projecten
* Het realiseren van succesvolle inburgeringsprogramma's
* Bevorderen van een snelle integratie van nieuwkomers
* Bevorderen van zelfredzaamheid en financiële onafhankelijkheid van nieuwkomers
* Het voorkomen van maatschappelijke achterstand bij nieuwkomers
* Het benadrukken van de wederzijdse verplichtingen tussen overheid en de nieuwkomers
(Bron: Inburgering en contracten uit de praktijk)

Een positief effect van de verplichting betreft jongeren en vrouwen. Deze groepen ondervinden soms bezwaren van familie en omgeving tegen deelname aan inburgeringsprogramma's. Door de verplichting op deelname krijgen ze hiertoe toch de kans.

Inhoud van de beschikking

In de beschikking worden de rechten en plichten van de nieuwkomer en gemeente neergelegd. De nieuwkomer is verplicht het vastgestelde inburgeringsprogramma te doorlopen. Daartoe dient hij actief deel te nemen aan het inburgeringsprogramma en dit af te sluiten met een toets. Hij moet contact onderhouden met de trajectbegeleider en deze berichten als hij niet kan voldoen aan zijn verplichtingen.

De gemeente verplicht zich dat er voldoende educatief aanbod is en dat de nieuwkomer een programma wordt aangeboden dat zo goed mogelijk aansluit bij zijn capaciteiten en toekomstverwachtingen. Als de situatie van de nieuwkomer verandert, bijvoorbeeld door ziekte, werk of verhuizing, dan dient de gemeente te zorgen voor de noodzakelijke aanpassingen in het inburgeringsprogramma.

In de beschikking is opgenomen dat het niet nakomen van de verplichtingen door de nieuwkomer tot gevolg kan hebben dat de gemeente een boete oplegt.

Incentives
Voor een zo voorspoedig mogelijk verlopende inburgering kan het natuurlijk stimulerend werken als voor de nieuwkomer ook incentives beschikbaar zijn.
Hierbij kan worden gedacht aan:
* Gratis abonnement op een krant;
* Kortingpasjes voor sociale of culturele activiteiten in de gemeente;
* Korting op sportclubs;
* Korting op openbaar vervoer.

Vertalingen

Bij het afgeven van een beschikking moet gewaarborgd zijn dat de inhoud goed verstaan is door de nieuwkomer. Analfabeten moet de beschikking mondeling overgedragen worden, uiteraard in de eigen taal. Ook geschreven beschikkingen kunnen het best in de eigen taal van de nieuwkomer opgesteld worden. Om meningsverschillen te voorkomen heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken echter voorgesteld dat de Nederlandse tekst bindend is. Velen vinden dat dit geen garantie is voor nauwkeurige vertalingen (een plicht van de gemeente) zodat het een rechtsongelijkheid tussen gemeente en nieuwkomer met betrekking tot de toegankelijkheid van de overeenkomst kan zijn.