Inburgeren met erfgoed geschiedenis van de eigen omgeving

De tulp, het tapijt en het landschap waren thema’s van de veelgeprezen lesmap met interculturele museumlessen. Op initiatief van de Nederlandse Museumvereniging ontwikkelden musea en ROC-docenten deze voorbeeldlessen voor inburgeraars. Het concept – excursie, docentenhandleiding en lesmateriaal – is nu herhaald voor zes andere erfgoedinstellingen: drie archiefdiensten, het Arnhemse huis Zypendaal, het Thermenmuseum in Heerlen en de Groningse Der Aa-kerk. De 600 uren die een inburgeringscursus telt, brengen de cursisten bijna geheel door in het leslokaal. Geld voor uitstapjes is er nauwelijks; de maatschappijoriëntatie gebeurt mondeling of op video. Alleen daarom al zijn de cursisten die deelnamen aan de proeflessen voor de erfgoedcursus, razend enthousiast.

Uitwisseling
Ariane van Empel, medeauteur van de les over de Der Aa-kerk en docente aan het Noorderpoortcollege in Groningen: ‘Samen erop uit gaan schept een nieuwe band. Maar het gaat verder. In de kerk bekeken we bijvoorbeeld de kansel en het doopvont. Het gaat mij er niet om dat ze die woorden onthouden, maar wel dat we in gesprek raken over religie. Veel buitenlanders zijn ontheemd. Ze vertellen graag over hun eigen cultuur, maar door de grote onderlinge verschillen tussen de cursisten blijft dat in de les meestal wat hangen. Deze les over de geschiedenis van de Nederlandse religies gaf hun een kader, waardoor ze tot een veel intensere uitwisseling kwamen.’ Haar enthousiasme werkt aanstekelijk. Van Empel: ‘Bij de presentatie van het boek kwam een medewerker van het Groningse Volkenkundig Museum naar me toe met de vraag of we met hen ook niet een les konden ontwikkelen. Daar zijn we nu mee bezig. Ze hebben maquettes van huizen in Azië en Afrika, daaromheen maken we een les over wonen: de invloed van rijkdom, klimaat, en hoe je ideale huis eruit ziet.’

Geboorte en huwelijk
De coördinator van het project bij de Nederlandse Museumvereniging, Dineke Stam, is blij dat erfgoedinstellingen zelf aan de slag gaan met het concept. Ze benadrukt dat het project vooral bedoeld is als voorbeeld voor andere erfgoedinstellingen. ‘De lessen uit Zwolle bijvoorbeeld zijn gemakkelijk door andere archieven over te nemen.’ Deze les werd gemaakt door Hanneke van Vilsteren van het Deltion College in Zwolle, samen met het Historisch Centrum Overijssel. Van Vilsteren: ‘De educatief medewerker van het archief en ik hebben het aan de cursisten zelf gevraagd: Wat zou een goed onderwerp zijn? Wat bewaren jullie thuis? Vooral rond geboorte en huwelijk bleek in alle culturen veel bewaard te worden.’ De archiefmedewerker schreef vervolgens een tekst over wat het archief rond het huwelijk bewaart; Van Vilsteren paste deze aan op het taalniveau van de cursisten. De les bevat een intrigerende reeks trouwfoto’s uit uiteenlopende periodes en culturen, die de cursisten moeten proberen te plaatsen. In de inleidende les nemen de cursisten hun eigen trouwfoto’s mee en komen thema’s als de eerste ontmoeting en uithuwelijking ter sprake. De geschiedenis van het Nederlandse huwelijksrecht wordt kort behandeld.

Wat mooi!
Tijdens de excursie in het archief laat de medewerker oude en nieuwe documenten zien en legt hij uit wat er bewaard wordt. Van Vilsteren: ‘Dat sprak de cursisten veel meer aan dan ik gedacht had. Ze waren ook erg onder de indruk van het feit dat ze de depots mochten zien, waar normaal niemand toegang heeft.’ In de derde les volgt de evaluatie. ‘Ik was erg verrast door een Turkse mevrouw. Zij stelde zich voor dat haar familie over enkele generaties geheel vernederlandst zou zijn. O, riep ze, wat mooi dat jullie dat allemaal zo goed bewaren. Dan kunnen mijn achter-achter-achterkleinkinderen er in het archief toch nog achterkomen dat ze ooit een Turkse voormoeder hebben gehad!’

Der AA-kerk in Groningen

Doopvont uit de Der AA-kerk

Kosten: € 20,- exclusief verzendkosten

Te bestellen bij Nederlandse Museumvereniging, Interculturele Programma’s.

Postbus 2975
1000 CZ Amsterdam
telefoon: 020 – 55 12 900
adjong@museumvereniging.nl