De laatste jaren maken steeds meer nieuwkomers hun entree op de Nederlandse arbeidsmarkt of zijn bezig zich daarop voor te bereiden door middel van een beroeps- of vervolgopleiding. Om iemand aan te nemen voor een baan of toe te laten tot een opleiding is het noodzakelijk te weten of hij/zij de taal voor die baan/opleiding voldoende beheerst. In de loop der jaren is een heel scala van testen ontwikkeld om die taalvaardigheid te meten. Voor werkgevers en opleidingen was het echter moeilijk om de waarde van al die verschillende testen in te schatten. Ook omdat die testen onderling slecht vergelijkbaar zijn. Daarom heeft het ministerie van OCenW in 1992 het staatsexamen NT2 ingevoerd. Het staatsexamen NT2 is het enige landelijke erkende examen op dit terrein. Het staatsexamen NT2 is bedoeld voor mensen voor wie Nederlands niet de moedertaal is en is voor iedereen toegankelijk. Dat wil zeggen dat het er niet toe doet hoe de examenkandidaat zich de Nederlandse taal eigen heeft gemaakt. Het staatsexamen NT2 is ook schoolonafhankelijk. Aanmelding geschiedt via het landelijk examenbureau: de Informatie Beheergroep in Groningen.

Twee examenprogramma's
Het staatsexamen NT2 kent twee examenprogramma's:

• Examenprogramma I is bedoeld voor mensen die lagere vormen van (beroeps)onderwijs gaan volgen en/of lagere functies op de arbeidsmarkt gaan vervullen.
• Examenprogramma II is bedoeld voor mensen die een opleiding gaan volgen binnen het mbo, hbo, of wo en/of een midden- of hogere (kader)functie op de arbeidsmarkt ambiëren

In beide programma's worden de vaardigheden Lezen, Luisteren, Spreken, en Schrijven getoetst. Per onderdeel kan aan het examen deelgenomen worden. Wanneer men voor een onderdeel slaagt, dan wordt een certificaat uitgereikt. Vier certificaten kunnen ingewisseld worden voor een diploma.

Functionele en toegepaste taalkennis
Voor het ontwikkelen van deze twee examenprogramma's werden de afgelopen jaren taaleisen-onderzoeken uitgevoerd zowel op de werkvloer van verschillende branches als bij brancheopleidingen. De resultaten van die taaleisen-onderzoeken zijn gebruikt bij het samenstellen van de NT2-staatsexamenopgaven. De kandidaten krijgen opgaven voorgelegd die gericht zijn op praktijksituaties die zij in een opleiding of op het werk kunnen tegenkomen. Het gaat bij het staatsexamen NT2 om het testen van functionele en toegepaste taalkennis. Voorbeeldopgaven van de examens zijn tegen betaling verkrijgbaar bij CITO. Om de kwaliteit van het NT2 staatsexamen te garanderen is er ook een commissie met vertegenwoordigers van de arbeidsmarkt in het leven geroepen die controleert of de examens nog wel voldoende praktijkgericht zijn.

Diploma NT2 en de WIN
Het diploma staatsexamen NT2 telt niet mee als financieringsgrondslag voor de WIN. Nieuwkomers die reeds in het bezit zijn van dit diploma dienen alsnog de profieltoets NT2 af te leggen. Dit ondanks het feit dat het staatsexamen NT2 op een hoger niveau toetst dan de NT2- profieltoets. Het staatsexamen heeft daarentegen wel weer waarde tijdens het inburgeringsonderzoek en kan grond vormen voor vrijstelling. Het diploma NT2 is van groot belang voor de doorstroom van nieuwkomers naar de arbeidsmarkt en beroeps- of vervolgopleidingen. Bij veel HBO en WO- opleidingen geldt het inmiddels als officiële toelatingseis en ook steeds meer werkgevers kennen het diploma NT2 en stellen het als eis bij de werving voor vacatures.

De Taalniveaus van het Diploma NT2 en de beheersingsniveaus NT2
Vaak vragen functionarissen van bedrijven en opleidingen wat precies het taalniveau is dat kandidaten hebben bereikt als zij het Staatsexamen NT2 behalen. Daarover is nogal eens verwarring. Sommigen vragen zich ook af of de taalniveaus van het Staatsexamen dezelfde zijn als de in scholen gebruikte NT2-niveau toetsen en de (enigszins verouderde) Cito-niveaus.

Er worden in Nederland 5 NT2-niveaus onderscheiden. Het hoogste niveau (niveau 5) is het niveau van een bijna-moedertaalspreker. Het NT2 niveau 1 duidt op Nederlandse taalbeheersing op een zeer elementair niveau dat enkel doorstroming biedt naar NT2 2^e niveau. Het NT2 2 niveau stelt nieuwkomers in staat vervolgcursussen te volgen gericht op een van de twee staatsexamens. Ook kan men instromen in de assistenten opleidingen. De niveaus 3 en 4 zijn de niveaus van het Staatsexamen NT2. De NT2-niveaus komen min of meer overeen met de oude Citoniveaus en de taalniveaus die in andere NT2-toetsen worden vastgelegd. Op dit punt hoeft er dus geen verwarring meer te ontstaan. Hieronder staan de niveaubeschrijvingen van de NT2-niveaus 3 en 4. Duidelijk zal zijn dat het verschil niet zo zeer ligt in dat het ene taalniveau zo veel hoger is dan het andere-, het verschil wordt vooral bepaald door kenmerken die behoren bij het opleidingsniveau en de activiteiten van de groepen werknemers en studenten waar de taalgebruiker deel van uitmaakt.

Niveau 3 - Staatsexamenprogramma I
De taalgebruiker kan met redelijk gemak deelnemen aan gesprekken met moedertaalsprekers, gericht op het onderhouden van sociaal contact en op het regelen van zaken. Het taalgebruik is eenvoudig, en redelijk correct in korte zinnen en standaarduitdrukkingen. Onder druk (een moeilijk onderwerp, emoties) worden wel grammaticale fouten gemaakt. Maar niet van dien aard dat de communicatie in gevaar komt. Van radio- en tv-programma's over concrete onderwerpen begrijpt hij hoofdzaken en specifieke informatie, mits het spreektempo rustig is en de visuele ondersteuning goed. Van teksten gericht op een algemeen publiek van een vergelijkbaar kennisniveau begrijpt hij de hoofdzaken en van belangrijke gedeeltes ook de details. Hij kan eenvoudige routineschrijftaken in het dagelijks leven, op opleiding of werk met een redelijke mate van correctheid uitvoeren.

Niveau 4 - Staatsexamenprogramma II
De taalgebruiker kan op effectieve wijze deelnemen aan (semi-) formele en informele gesprekken over onderwerpen van praktische, sociale en beroepsmatige aard. Het taalgebruik is redelijk gevarieerd en, met inachtneming van het algemene opleidingsniveau van de spreker, over het algemeen correct. Hij begrijpt ook meer complexe informatie over onderwerpen uit het dagelijks leven en de wereld van opleiding en beroep in voldoende mate om de draad van het betoog te volgen. Radio en tv-programma's kan hij goed volgen, mits gepresenteerd in een normaal spreektempo door goed articulerende spreker. Hij begrijpt praktisch alle teksten die voor een algemeen publiek van vergelijkbaar opleidingsniveau geschreven zijn. Teksten over specialistische onderwerpen begrijpt hij als hij voldoende basiskennis heeft van het betreffende vakgebied. Hij kan meer uitgebreide en moeilijker schrijftaken in het dagelijks leven, in het beroepsleven en in opleidingen uitvoeren. Zijn beheersing van grammatica en spelling is over het algemeen goed; fouten komen voor.

Bron De Taalniveaus van het Diploma NT2: Informatiebulletin Staatsexamen NT2 op de Arbeidsmarkt, nummer 7, juli 1999.

Informatiepunt Staatsexamens
Het Informatiepunt Staatsexamens is ondergebracht bij het ITTA. U kunt bij het ITTA terecht voor folders en een informatiepakket. U kunt het informatiepunt om advies vragen. Telefoon: 020 - 525 3844. Het ITTA geeft ook twee maal per jaar het informatiebulletin Staatsexamen NT2 op de Arbeidsmarkt uit. U kunt zich hier gratis op abonneren. itta@hum.uva.nl

Folders
Diploma Nederlands als tweede taal: meertalige folder voor deelnemers aan het examen (uitgave Ministerie OCenW). Diploma Nederlands als tweede taal: folder voor werkgevers, opleiders, consulenten arbeidsbureaus en uitzendbureaus (uitgave Ministerie OCenW en het Centraal Bureau Arbeidsvoorziening).

Informatiepakket
Dit informatiepakket bestaat uit:

• bovengenoemde folders
• recente artikelen over het examen
• mededelingen van de Staatsexamencommissie
• examendata en uitslagen

Examentraining en cursusaanbod
Oefenen met voorbeeldopgaven en het doen van een proefexamen zijn belangrijk voor een goede voorbereiding op het examen. Er is informatie beschikbaar over de onderwijsinstellingen in uw regio die examentrainingen verzorgen. Voor anderstaligen die eerst een taalcursus willen volgen, is ook informatie te verkrijgen over cursussen die voorbereiden op een van de twee examenprogramma's. Voor onderwijsinstellingen is een overzicht verkrijgbaar van leermiddelen die speciaal ontwikkeld zijn ter voorbereiding op het Staatsexamen.

Advies
Een opleidingsfunctionaris vraagt of het examenprogramma 1 of 11 nodig is voor deelname aan een (interne) vakopleiding. Een uitzendbureau wil weten of het diploma op basis van examenprogramma 1 een relevante eis is voor het uitvoeren van een bepaalde functie. Bij het vergelijken van taaleisen van opleidingen en functies met de taalvaardigheid die getoetst wordt in het Staatsexamen NT2 biedt het informatiepunt advies.

Data staatsexamens NT2

De Staatsexamencommissie is bereikbaar via de Informatie Beheer Groep, Productgroep Onderwijsdiensten, Afdeling Examendiensten, Postbus 30158, 9700 LK, Groningen.
tel. 050- 5 998 842

Voorbeeldexamens en cursistenmateriaal
Van het Staatsexamen 1998 zijn er voorbeeldexamens verschenen, zowel voor Examenprogramma I als voor Examenprogramma II. De voorbeeldexamens geven een compleet beeld van hoe een Staatsexamen NT2 eruit kan zien en bestaan uit items die in eerdere examens zijn gebruikt. De kosten bedragen f 82,50 per voorbeeldexamen. Cursistenmateriaal bestellen (per set van 10 stuks: 22,75 euro) kan op drie manieren:

• schriftelijk (CITO, postbus 10.34, 6801 MG Arnhem)
• telefonisch tussen 9.30 en 16.00 uur: 026-352 1590
• via de fax: 026 - 3521135

Vermeld daarbij de volgende bestelnummers:

• Voorbeeldexamen Programma 1, bestelnr: 57100
• Voorbeeldexamen Programma 11, bestelnr: 57161
• Set cursistenmateriaal Programma 1, bestelnummer: 57162
• Set cursistenmateriaal Programma 11, bestelnummer: 57163

Kosten Staatsexamen NT2?
Examen I: 9,20 euro per onderdeel, 36,50 euro voor het totaal van vier onderdelen.
Examen II: 13,65 euro per onderdeel, 54,50 euro voor het totaal van vier onderdelen

Aanmelden
Informatie Beheer Groep Centraal Distributiepunt.
Telefoonnummer: 050 - 599 7755.
Hier kunt u ook Brochures over het Staatsexamen NT2 aanvragen.

Zie ook www.ib-groep.nl

Bron Informatie: Informatiebulletin Staatsexamen NT2 op de arbeidsmarkt.