Wegwijs in de wijk
Vragen over de contacten met buren en organisaties, opdrachten om contact te leggen met
een buurvrouw of buurman en bezoekjes aan de wijkbibliotheek of een buurthuis. In Utrecht
maakt dit alles deel uit van het programma maatschappelijke begeleiding. Buurtorganisaties
verlenen hun medewerking aan het project dat "Wegwijs in de wijk" wordt genoemd.
Samenwerking
Onder regie van Bureau Nieuwkomers Utrecht (BNU) werd in Utrecht een pilot-project opgezet
waarin het groepsgerichte deel maatschappelijke begeleiding wordt vormgegeven in
samenwerking met wijkorganisaties en het ROC. Voor het ontwikkelen van het programma is
tevens de deskundigheid ingeschakeld van onder meer CINOP en Forum. Bij BNU werd een
behoefte van nieuwkomers gesignaleerd aan contacten met organisaties in de wijk. Deze
organisaties deden veelal vergeefse pogingen om met nieuwkomers in contact te komen. Dit
leidde er toe dat in 1995 in Utrecht gestart werd met het ontwikkelen van een gezamenlijk
programma. Hieruit is een samenwerking ontstaan tussen Bureau Nieuwkomers,
wijkorganisaties en ROC.
Programma
Onder leiding van BNU werd een programma voor de maatschappelijke begeleiding van
nieuwkomers ontwikkeld. Dit programma vormt een aansluiting op het programma voor
maatschappijoriëntatie. Het ROC levert docenten maatschappijoriëntatie, die fungeren
als tolk. De wijkorganisaties, in Utrecht per wijk gebundeld in zogenaamde
wijkwelzijnsorganisaties, leveren een aanbod voor de activiteiten uit het programma.
Wegwijs in de wijk is een programma dat nieuwkomers krijgen aangeboden na de lessen
maatschappijoriëntatie. Het biedt de mogelijkheid om op wijkniveau zelf ervaring op te
doen met zaken die in maatschappijoriëntatie al aan de orde zijn gekomen. Dit moet er
toe leiden dat nieuwkomers gestimuleerd worden om te participeren in de eigen sociale
omgeving. De drempel naar instanties wordt verlaagd, nieuwkomers worden gemotiveerd om
zelf op voorzieningen af te stappen. Ook zouden nieuwkomers zelf initiatieven moeten gaan
ontwikkelen en zelf activiteiten organiseren.
Door middel van wekelijkse bijeenkomsten gedurende vijftien weken doen deelnemers
ervaring op in uiteenlopende onderwerpen. De wekelijkse bijeenkomsten duren zo'n drie uur
per keer en worden gehouden met 4 tot 20 deelnemers. De deelnemers worden onderverdeeld in
groepen op basis van de taal die zij spreken en de wijk waarin zij wonen. Soms worden
groepen gevormd waarin meerdere talen worden gesproken. In zo'n geval zijn er
verschillende docenten bij betrokken. Afhankelijk van de behoefte en achtergrondkennis van
de cursisten, wordt een aantal thema's behandeld.
Thema's
Thema's als onderwijs, bibliotheek, arbeid en gezondheidszorgen komen in de activiteiten
aan de orde. De invulling van het programma is flexibel, binnen de vastgestelde kaders, om
zo goed mogelijk op behoeften in te spelen. De cursisten krijgen opdrachten die gemaakt
kunnen worden op grond van de eigen ervaring, maar ook opdrachten waarvoor zij meer op
onderzoek uit moeten. Zo wordt nieuwkomers bijvoorbeeld gevraagd naar de leefregels in de
wijk en de bijdrage die zij daarin kunnen leveren. Andere mogelijke opdrachten of vragen:
"Ga na of in de wijkbibliotheek ook buitenlandse kranten zijn", of: "Waar
zou je een sollicitatiebrief kunnen maken als je zelf geen computer hebt?",
"Zijn er ook organisaties met een vacaturebank in de wijk?", "Kun je alleen
tijdens het spreekuur bij het wijkbureau terecht?", "Spreekt iemand bij het
wijkbureau dezelfde taal als jij?" etc.
Ontwikkelingen
Wegwijs in de wijk is als pilot van start gegaan met activiteiten voor Turks- en
Arabisch-sprekende groepen in de wijken Zuidoost, Noord en Overvecht. In deze wijken was
het aantal potentiële deelnemers het grootst. Eind 1998 moet het programma zijn afgerond.
In juli zal een evaluatie plaatsvinden. Tussentijds wordt elk afzonderlijk thema
geëvalueerd door middel van vragenlijsten voor nieuwkomers en uitvoerders en gesprekken
met uitvoerders. Hoewel er nog geen officiële cijfers zijn, is in Utrecht bij de
wijkorganisaties een toename van het aantal allochtone deelnemers aan activiteiten
gesignaleerd.
Landelijk proefproject
Inmiddels heeft VWS een subsidie toegekend. Een deel hiervan is gebruikt om FORUM een
onderzoek uit te laten voeren naar de mogelijkheden en eventuele benodigde aanpassingen om
het project op landelijke schaal te gebruiken. Als Wegwijs in de wijk succesvol is, waar
het tot nu toe op lijkt, wordt het programma door VWS aanbevolen als model voor
maatschappelijke begeleiding. Het programma is zowel op wijkniveau als op gemeentelijk
niveau toe te passen.
Wie meer informatie wil, kan contact opnemen met:
Mevrouw C. Lepidis, projectmedewerker / meneer L. Edriouch, directeur
Bureau Nieuwkomers Utrecht
St. Jacobsstraat 12
3511 BS Utrecht
tel: (030)2866200, fax (030)2866299

|